NASK – czym jest krajowy rejestr domen internetowych?

Czym zajmuje się NASK jeśli chodzi o domeny internetowe i czym jest Krajowy Rejestr Domeny .pl? Sprawdzam!

NASK – Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – to państwowy instytut badawczy i operator Krajowego Rejestru Domeny .pl, utrzymujący ponad 2,5 mln aktywnych nazw dla blisko 1 mln abonentów. Instytut odpowiada za stabilność, bezpieczeństwo i dostępność polskich adresów internetowych oraz prowadzi badania i operacje na rzecz cyberbezpieczeństwa.

W tym przewodniku znajdziesz przegląd roli NASK, kluczowych procesów rejestracji domen .pl, opcji bezpieczeństwa oraz praktycznych porad dla rejestrujących.

Historia i rola NASK w polskim internecie

Początki NASK sięgają 1990 roku, gdy IANA przypisała Polsce domenę krajową .pl. Pierwsze domeny działały w środowisku akademickim, a zarządzanie nimi prowadził zespół NASK w strukturach Uniwersytetu Warszawskiego. W grudniu 1993 NASK stał się samodzielną jednostką badawczo-rozwojową i głównym rejestrem .pl.

Poniżej najważniejsze kamienie milowe rozwoju NASK:

• 1990 – delegacja domeny krajowej .pl dla Polski przez IANA;
• 1993 – wyodrębnienie NASK z Uniwersytetu Warszawskiego i rozpoczęcie samodzielnej działalności;
• 2003 – wdrożenie automatycznego systemu Registry opartego o EPP, znacząco przyspieszającego rejestracje i transfery;
• 2013 – przejęcie obsługi .gov.pl (domena instytucji publicznych) od IPPT PAN;
• 2017 – nadanie statusu Państwowego Instytutu Badawczego, podkreślającego strategiczną rolę NASK.

NASK działa aktywnie w ekosystemie globalnego internetu, współtworząc standardy i praktyki bezpieczeństwa:

• CENTR – forum europejskich rejestrów ccTLD, wymiana wiedzy i dobrych praktyk;
• ICANN – współpraca przy koordynacji funkcjonowania sieci i polityk domenowych;
• ccNSO – udział w pracach wspierających domeny krajowe na poziomie globalnym.

Dzięki temu Polska realnie uczestniczy w kształtowaniu międzynarodowych standardów zarządzania domenami i bezpieczeństwa.

Czym jest domena internetowa i system DNS

Domena to unikalny, przyjazny dla człowieka adres w internecie, zastępujący numeryczne adresy IP. Pełna nazwa domenowa składa się z ciągu nazw oddzielonych kropkami, a hierarchia czytana jest od prawej do lewej (TLD → SLD → subdomeny).

W strukturze domeny: SLD to główna część (np. „przyklad” w „przyklad.pl”), TLD to rozszerzenie (np. .pl, .com), a subdomeny (np. „www”) kierują ruch do wybranych usług. Adres może dodatkowo zawierać protokół (http/https), ścieżkę i parametry URL.

DNS (Domain Name System) tłumaczy nazwy domen na adresy IP, umożliwiając błyskawiczne połączenia bez zapamiętywania liczb. Zapytania trafiają do lokalnego serwera DNS, a w razie potrzeby do serwerów root i kolejnych serwerów nazw, po czym przeglądarka otrzymuje właściwy adres IP.

Więcej: Co to jest domena internetowa? Jak działa?

Rejestr domeny .pl – struktura i funkcjonowanie

NASK prowadzi Krajowy Rejestr Domeny .pl, czyli centralny rejestr polskiej domeny najwyższego poziomu. Na koniec 2024 roku utrzymywanych było niemal 2,59 mln aktywnych nazw, a liczba abonentów sięgnęła 1,143 mln. Polska zajmuje 6. miejsce w Europie wśród rejestrów ccTLD.

W 2024 roku zarejestrowano ponad 767 tys. nowych nazw .pl (+4,83% r/r). Najlepszy miesiąc to marzec 2024 – blisko 72 tys. rejestracji. W IV kwartale ok. 25% nowych rejestracji pochodziło od zagranicznych rejestratorów, co potwierdza postrzeganie .pl jako stabilnego i bezpiecznego rozszerzenia.

Firmy i organizacje stanowią 64,16% abonentów, a osoby fizyczne 35,84%. Wskaźnik odnowień przekracza 71%, co potwierdza długoterminową wartość domen.

Najważniejsze liczby rynku .pl w 2024 roku prezentują się tak:

Typy domen dostępne w NASK

Dla różnych potrzeb możesz wybrać jedno z poniższych rozwiązań:

• .pl – ogólna, krajowa domena dla wszystkich użytkowników;
• domeny funkcjonalne – np. .com.pl (komercyjne), .org.pl (organizacje), .net.pl (technologie), .biz.pl (biznes), .info.pl (informacje);
• domeny regionalne – np. .waw.pl, .slask.pl, .mazury.pl, .krakow.pl, .wroclaw.pl;
• .gov.pl – wyłącznie dla instytucji publicznych, rejestracja bezpośrednio w NASK;
• IDN – nazwy z polskimi znakami (np. „żółć.pl”; ASCII: „xn--…”), dla zachowania oryginalnego brzmienia.

Domeny regionalne ułatwiają budowanie lokalnych skojarzeń, a .gov.pl zwiększa wiarygodność instytucji publicznych.

Proces rejestracji domeny .pl

Poniżej znajdziesz proste kroki rejestracji domeny .pl przez akredytowanego rejestratora:

1. Wyszukaj nazwę w narzędziu dostępności (np. na dns.pl) i sprawdź, czy jest wolna.
2. Wybierz rejestratora z listy partnerów NASK (ponad 190 firm w Programie Partnerskim).
3. Podaj poprawne dane abonenta (osoba: imię, nazwisko, PESEL, telefon, e‑mail; firma: także NIP i nazwa).
4. Opłać zamówienie (często z promocją w 1. roku).
5. Skonfiguruj DNS/hosting po rejestracji (rekordy A, MX, CNAME, itp.).

Szczegóły: Jak zarejestrować domenę internetową? Instrukcja krok po kroku

Zasady składni nazw .pl, o których warto pamiętać:

• dozwolone znaki – litery (bez polskich znaków w standardowej rejestracji), cyfry i myślnik;
• myślnik – niedozwolony na początku/końcu oraz jednocześnie na 3. i 4. pozycji;
• długość – maks. 63 znaki (bez rozszerzenia);
• zabronione nazwy usług – m.in. ldap, mailto, news, sip, tel, www, ftp, http, https.

Pierwszy rok bywa bardzo tani (nawet 0 zł), ale odnowienie jest droższe – porównuj oferty i zwracaj uwagę na ceny po roku.

Rola rejestratorów w systemie NASK

Rejestratorzy pośredniczą między klientami a rejestrem NASK: zapewniają rejestrację, odnowienia, wsparcie i dodatkowe usługi (SSL, hosting, ochrona prywatności). NASK wyznacza standardy i nadzoruje partnerów, nie prowadząc sprzedaży bezpośredniej.

Aby zostać rejestratorem, firma musi spełnić wymagania techniczne i wnieść zaliczkę 10 000 zł na konto pre‑paid. Rynek jest konkurencyjny, dlatego warto porównać ceny i pakiety.

Bezpieczeństwo domen – DNSSEC, Registry Lock i ochrona danych

Kluczowe mechanizmy ochrony domen .pl to:

• DNSSEC – kryptograficzne podpisy rekordów DNS, które zapewniają ich autentyczność i integralność, chroniąc przed podszywaniem i cache poisoning;
• Registry Lock – blokada zmian w rejestrze (transfer, dane kontaktowe, serwery DNS, usunięcie) do czasu autoryzowanego odblokowania;
• ochrona prywatności – zasłanianie danych abonenta w WHOIS/RDAP przez dane pośrednika, co ogranicza spam i nadużycia.

Adopcja rośnie: 484 670 domen .pl było zabezpieczonych DNSSEC pod koniec 2024 roku, czyli niemal 1 na 5 nazw. Wrażliwe lub cenne domeny firmowe warto dodatkowo zabezpieczyć Registry Lock.

WHOIS i RDAP – dostęp do informacji o domenach

NASK udostępnia dane o domenach przez WHOIS (m.in. dns.pl/whois; serwer na porcie TCP 43) oraz nowocześniejszy RDAP działający w modelu REST/JSON.

RDAP oferuje lepszą kontrolę dostępu i zgodność z RODO, ułatwiając integracje systemowe. Limity zapytań chronią przed nadmiernym pozyskiwaniem danych; przy nadużyciach ruch może zostać zablokowany.

WHOIS/RDAP pozwala szybko sprawdzić dostępność, datę wygaśnięcia i informacje o abonencie domeny.

Transfer domeny i zmiana rejestratora

Transfer domeny .pl odbywa się z użyciem kodu AuthInfo i nie powoduje przestojów. Oto standardowa procedura:

1. Wydaj kod AuthInfo u obecnego rejestratora (zwykle w panelu lub po kontakcie).
2. Zainicjuj transfer u nowego rejestratora, podając kod.
3. Potwierdź transfer linkiem z e‑maila (dbaj o aktualny adres kontaktowy).
4. Poczekaj na finalizację procesu po obu stronach.

Transfer możliwy jest najwcześniej po 5 dniach od rejestracji lub ostatniego transferu. W domenach globalnych obowiązuje m.in. 60‑dniowa blokada transferu po rejestracji/zmianie danych (czasem dostępny opt‑out). Zmiana operatora bywa opłacalna – porównuj koszty odnowień.

Praktyczne porady wyboru i zarządzania domeną

Przed rejestracją i w trakcie utrzymania domeny pamiętaj o poniższych zasadach:

• wybieraj nazwy krótkie, łatwe do zapamiętania i wymówienia,
• unikaj nadmiaru myślników i cyfr – generują błędy i utratę ruchu,
• rozszerzenia typu .com.pl czy .net.pl mogą wydłużać adres i zwiększać ryzyko pomyłek,
• słowa kluczowe traktuj pomocniczo – priorytet ma marka,
• rozważ IDN tylko gdy oryginalne brzmienie jest kluczowe; standardowo bezpieczniejsza jest wersja bez polskich znaków,
• włącz automatyczne odnowienia i regularnie weryfikuj rekordy DNS,
• chroń markę, rejestrując warianty (np. firma.eu, firma.com.pl) i najczęstsze literówki.

Zagrożenia – cybersquatting i typosquatting

Najczęstsze nadużycia dotyczące domen warto rozumieć i aktywnie im przeciwdziałać:

• Cybersquatting – rejestracja nazw w złej wierze (np. cudzych marek) w celu odsprzedaży lub szkodzenia reputacji;
• Typosquatting – wychwytywanie literówek (np. „gogle.pl”) i przekierowywanie użytkowników na fałszywe strony;
• UDRP – procedura ICANN pozwalająca na odzyskanie domen zarejestrowanych w złej wierze.

Wiecej: Cybersquatting i typosquatting: czym jest domenowe piractwo i jak się przed nim bronić

Skuteczna ochrona to monitorowanie podobnych nazw, rejestracja wariantów i znaków towarowych oraz szybkie zgłaszanie nadużyć.

Koszt rejestracji i utrzymania domeny

Pierwszy rok bywa promocyjny – ceny startowe zaczynają się od 4,99 zł i sięgają do ok. 40 zł u droższych operatorów. Realny koszt ujawnia się przy odnowieniu – to kluczowa pozycja w budżecie.

Dla przejrzystości porównania cenowego spójrz na widełki kosztów:

Przykład: rejestracja za 4,99 zł i odnowienie za 220,17 zł daje ponad 225 zł w dwa lata. Przy większych portfelach negocjuj rabaty lub rozważ transfer do tańszego operatora.

Perspektywy i przyszłość polskiego rynku domen

Rynek .pl utrzymuje silną pozycję w Europie (6. miejsce) i wysoką dynamikę wzrostu – pod względem tempa przyrostu liczby rejestracji Polska zajmuje 3. miejsce (za Francją i Włochami).

NASK prowadzi działania edukacyjne i promocyjne, m.in. kampanię „Bądź widoczny w sieci” (od 7 stycznia 2025) z emisją animacji i ekspozycją outdoor na 100+ paczkomatach.

Trwa modernizacja technologiczna: wdrożenie RDAP, wzrost adopcji DNSSEC oraz prace badawcze nad zagrożeniami. To konsekwentnie wzmacnia bezpieczeństwo i odporność polskiej infrastruktury cyfrowej.